Thị trường chứng khoán Việt Nam đã đóng cửa phiên cuối cùng của năm 2023 vào ngày 29/12/2023, với VN-Index đạt 1,129.3 điểm, tăng 12.2% so với đầu năm. Đây là một mức tăng trưởng khả quan. Tuy nhiên, hiệu suất đầu tư cá nhân của tôi lại không mấy khả quan, khi tỷ lệ lợi nhuận là 0%. Tôi đã phải chịu đựng việc cắt lỗ một mã cổ phiếu với tỷ lệ lỗ lên tới 54%, và từ đó rút ra được bài học quý giá về nguyên tắc đầu tư và việc kiểm soát cảm xúc.

Từ Sự Tự Tin Đến Sự Chủ Quan

Thị trường chứng khoán năm 2023 đã trải qua nhiều biến động và diễn biến phức tạp. Trong 4 tháng đầu năm, VN-Index hầu như chỉ tích lũy và biến động trong biên độ hẹp. Nhìn lại những vụ sụp đổ bất ngờ của thị trường trong những năm 2020, 2021 và 2022, tôi đã thận trọng trong việc đầu tư, chỉ dám quan sát và mua thăm dò một số mã cổ phiếu trong nhóm bất động sản, bán lẻ và thép.

Khi tháng 5 và tháng 6 đến, dấu hiệu dòng tiền đổ vào thị trường khiến tôi mạnh dạn tham gia vào thị trường với số vốn lớn, chiếm tới 70% tổng tài sản của mình. Tôi đã mạo hiểm khi tin rằng VN-Index đang vào giai đoạn tăng trưởng và đã mạnh dạn tham gia vào thị trường. Danh mục đầu tư của tôi bao gồm 5 mã, trong đó có 2 mã thuộc ngành bất động sản – những công ty lớn đang trong giai đoạn tái cấu trúc sau thời gian chịu nhiều khó khăn từ bất ổn vĩ mô và thị trường trái phiếu. Ngoài ra, danh mục của tôi còn có 1 mã ngành bán lẻ với tình hình kinh doanh và dòng tiền ổn định trong nhiều năm. Với nhận định rằng giá lương thực có khả năng tăng cao do hiện tượng El Nino gây nóng kỷ lục trên toàn thế giới, tôi đã thêm 1 mã cổ phiếu ngành gạo vào danh mục đầu tư.

Ban đầu, khoản đầu tư của tôi sinh lời khá tốt, với tỷ suất sinh lời bình quân đạt 50 – 60% chỉ trong vòng 2 tháng, đặc biệt là mã cổ phiếu ngành gạo. Tôi đã tự tin, chủ quan cho rằng mã này sẽ tiềm năng trong dài hạn khi có nhiều dự báo rằng tình trạng thiếu lương thực sẽ kéo dài và Việt Nam sẽ hưởng lợi lớn từ việc tăng xuất khẩu gạo. Tuy nhiên, tôi đã quên mất rằng mình cần phải phân tích kỹ lưỡng tình hình tài chính, nội tại cũng như cách quản trị của doanh nghiệp. Thay vào đó, tôi chỉ chăm chú vào biểu đồ và tin tưởng vào khả năng phân tích kỹ thuật của mình. Với việc phân tích qua loa, mang tính chủ quan, tôi đã quyết định bán những mã sinh lời tốt trong danh mục và quyết định dồn tiền vào mã cổ phiếu gạo này.

Sự Thật Đắng Cay và Bài Học Đáng Nhớ

“Đời không như mơ”, sự thật đã tạo ra một cú sốc lớn, đồng thời mang đến cho tôi một bài học đáng nhớ. Sau hơn 3 – 4 tháng tăng mạnh, thị trường chứng khoán đã có những nhịp điều chỉnh lớn từ đỉnh hơn 1,244 điểm xuống còn dưới 1,030 điểm. Lúc này, giá trị tài sản của tôi cũng giảm một cách nhanh chóng.

Thay vì tuân thủ nguyên tắc cutloss khi danh mục lỗ vượt quá 7%, tôi đã cố chấp tiếp tục mua vào để trung bình giá, hy vọng rằng mã cổ phiếu gạo sẽ ngưng giảm và tăng trở lại. Tôi đã phớt lờ những thông tin tiêu cực liên quan đến mã này như: Kết quả kinh doanh giảm sút, ban lãnh đạo lén lút bán cổ phiếu, và những thông tin thiếu minh bạch liên quan đến quản trị và điều hành công ty. Khi biết tin rằng mã cổ phiếu gạo này chỉ được giao dịch vào thứ Sáu hàng tuần, tôi mới thực sự hoảng loạn, không biết phải xử lý như thế nào. Tôi cảm thấy bất lực trước sự bảo thủ, cố chấp của chính mình, đã gây ra hậu quả vô cùng tai hại. Cuối cùng, tôi đã quyết định cutloss cổ phiếu này khi tỷ lệ lỗ đã lên hơn 54%.

Nhìn lại một năm đầu tư, dù khoản đầu tư đã quay về số vốn gốc, nhưng so với hiệu suất của VN-Index thì quả thật là thảm hại. Tôi đã tự tay phá hủy những thành quả mà tôi đã cố gắng gây dựng từ những năm trước. Hơn nữa, tôi đã rút ra một bài học quý giá về kỷ luật trong đầu tư. Giờ đây, tôi đã thấm thía câu nói của nhà đầu tư chứng khoán vĩ đại Jesse Livermore: “Lần duy nhất ta thực sự mất tiền là khi ta phá vỡ những quy tắc của chính mình”.